BOHATER 


  Statut
  O nas
  Rejestracja
  Biuletyn
  Programy
  Aktualności
  Opinie
  Bohater
  Forum
  KONTAKT

na podstawie materiału opublikowanego 9 kwietnia 2001 na harcerskiej liście dyskusyjnej: czuwaj@yahoogroups.com

Po co w ogóle bohater drużyny? Jest to gotowy wzorzec osobowy, który właściwie dobrany do specyfiki drużyny i właściwie stosowany jest rewelacyjnym narzędziem metodycznym. Problem polega niestety tylko na drobnym fakcie, że jak każde narzędzie metodyczne trzeba je umieć właściwie i świadomie używać...

Trzeba przypomnieć, że już pierwsze drużyny polskiego skautingu posiadały swoich bohaterów drużyn czy patronów (wtedy stosowano te określenia wymiennie) wybranych z panteonu bohaterów narodowych. W polskiej specyfice równało się to wtedy (i dzisiaj w 80% też) bohaterom "wojennym". I tak właściwie działo się aż do wybuchu II wojny światowej.

Oczywiście, że możemy nie mieć bohaterów wojennych za bohaterów drużyn. "Instytucja" bohatera musi czemuś służyć, nie może być sztuką dla sztuki. Musimy mieć odpowiednich dla drużyny bohaterów drużyn i jeśli to wyklucza bohatera wojennego to upieranie się przy nim jest takim samym błędem jak nie stosowanie systemu zastępowego!

Zostało w dyskusji powiedziane:
"Można próbować znajdować nowe słowa dla opisywania tego kim byli Rudy, Zośka, Alek, co robili i jakie ma to znaczenie dla nas w dniu dzisiejszym. Można 'zdejmować' ich z cokołu, można próbować, by harcerze po prostu polubili ich i się z nimi utożsamiali... nie jest to łatwe..."
A ja mogę tylko napisać tak: jeśli mając jakiegokolwiek bohatera drużyny nie robi się NON STOP wymienionych powyżej rzeczy, to znaczy, że taki bohater drużyny jest jedynie obecny w drużynie jako dodatkowa linia w podłużnej pieczątce drużyny - taki bohater jest fikcją literacką!!!

Zostało też powiedziane:
"Można też znaleźć nowych bohaterów, takich, z którymi utożsamianie się będzie łatwiejsze... może to dobre rozwiązanie?"
Ależ oczywiście!!! Jeśli nawet bohatera otacza potężny ładunek tradycji w drużynie, a po rozlicznych działaniach harcerze nie są z nim związani emocjonalnie, bohater do nich "nie przemawia" to koniecznie trzeba go zmienić. Bohater musi pasować do specyfiki drużyny, nie można utrzymywać sztucznie przyszytego bohatera! Sytuacja (jakże częsta w naszym Związku) drużyny im. Kubusia Puchatka o specjalności płetwonurkowej (przykład jest fikcyjny) jest patologią i tragicznie świadczy o drużynowym.

Jak wybrać właściwego bohatera dla drużyny. Samo pytanie o cechy może kogoś zmylić skojarzeniem z cechami charakteru, a nie tylko o to chodzi. Jakie więc (moim zdaniem) trzeba uwzględnić czynniki przy doborze bohatera dla drużyny:

1.Status drużyny
Czy drużyna powstaje od nowa, czy też istnieje od jakiegoś czasu? Jeśli jest to nowopowstająca drużyna to:
ˇ wokół bohatera można zbudować racjonalną i niebanalną obrzędowość
ˇ wybór odpowiedniego bohatera może pomoc w określeniu czy drużyna, np. ma być specjalnościowa, czy nie.

2.Płeć w drużynie
To bardzo kontrowersyjna sprawa - jednak wiele przykładów wskazuje na fakt, że bohater drużyny powinien mieć płeć taką jak jej harcerze - czyli Emilia Plater jako bohater koedukacyjnej drużyny nie jest odpowiednim bohaterem dla chłopców w drużynie, ale nie jest też dobrze jeśli w takiej drużynie bohaterem jest Tadeusz Kościuszko jako wzór dla dziewcząt. W drużynie koedukacyjnej (którą w ogóle aby dobrze prowadzić trzeba, moim zdaniem, być doskonałym instruktorem, dużo lepszym niż w drużynie jednopłciowej) najlepiej więc stosować jako bohatera zbiorowość (np. Szare Szeregi, batalion Zośka, Cichociemnych, 1 SBS, itp.) dobierając do tego wypływających z tej zbiorowości bohaterów zastępów o płci oczywiście odpowiedniej dla płci zastępu.

3.Wiek harcerzy
W drużynach dobrze pracujących z bohaterem przyjęło się przestrzeganie pewnej zależności przy wyborze bohatera:  drużyna harcerska = zbiorowość, drużyna starsza = postać jednostkowa.
 Wynika to z obserwacji rozwoju wzorca osobowego u dziecka: nazwa bohatera takiego jak 1 Samodzielna Brygada Spadochronowa jest czytelna od razu po przeczytaniu nawet dla 10-latka. Aby taką samą reakcję uzyskać na dowódcę 1 SBS gen. Sosabowskiego, trzeba już zaznajomić harcerzy z postacią - a to już krok dalej. Starsi wolą postać konkretną, której bogactwo i złożoność sami samodzielnie odkryją.

4.System zastępowy
W drużynie bohater zastępu związany logicznie z bohaterem drużyny to doskonale narzędzie podkreślające zdrową odrębność zastępu w drużynie i integrujące jego członków. Jest to także źródło niebanalnej obrzędowości.

5.Specjalność w drużynie
Bohater powiązany logicznie ze specjalnością drużyny będzie zawsze rodzajem bardzo czytelnego kręgosłupa moralnego w działaniach specjalnościowych. W ten sposób drużyna będzie miała kontakt np. z kombatantami wykonującymi w przeszłości specjalnościowe działania co zawsze przynosi pewne "ucywilizowanie" takich działań. Zawsze można porównać co w podobnej sytuacji zrobił bohater, jakie były jego metody szkoleniowe, itp. W drużynach działających w KPO to bardzo pomaga.

6.Zaplecze regionalne
Przy dobieraniu bohatera drużyny należy również sprawdzić, czy w naszym najbliższym otoczeniu nie ma wartościowych kandydatów i śladów po nich - pamiątki, muzea. Każda drużyna potrzebuje namacalnych śladów działalności swojego bohatera - mnie by bardzo ułatwiło gdyby operacja Market-Garden odbywała się bliżej niż 1200 km od terenu działania mojej drużyny. Wtedy nie musielibyśmy zawsze na obozie szukać trzech mostów, aby zorganizować firmową grę strategiczną drużyny pod nazwą "Market-Garden":-) Nie trzeba też chyba pisać, że Rajd "Arsenał" ma sens tylko w Warszawie, tak samo jak rajd szlakiem zgrupowania "Ponury" tylko w Górach Świętokrzyskich.

7.Partnerzy
A może jest blisko partner, który po obraniu przez nasza drużynę danego imienia będzie chciał nam pomoc? To również ma duże znaczenie.

8.Pozytywność historyczna bohatera
Bohater drużyny musi być historycznie jednoznaczny - nie można dopuścić do sytuacji kiedy bohater drużyny dopuścił się czynów powszechnie potępianych czy jest niejednoznaczny moralnie. Przykład: mimo, że specjalnościowo Legia Cudzoziemska byłaby rewelacyjnym bohaterem, to moralnie nie powinna być przez nas wybierana na bohatera drużyny...

9.Rzecz najważniejsza: pozytywne emocje
Wybrany bohater drużyny wpływa na naszych harcerzy wywołując u nich pozytywne emocje. Bohater drużyny, aby był skutecznym w działaniu narzędziem musi naszym harcerzom imponować, zaciekawiać ich. Studiowanie jego życiorysu musi dostarczać motywacji do nowych ciekawych działań. Jeśli nasi harcerze nie wiążą tych zjawisk ze swoim bohaterem to znaczy że: - w drużynie nikt nie pracuje z bohaterem - jest on tylko dodatkiem do nazwy drużyny - trzeba go zmienić bo jest źle dopasowany do drużyny.

Tu powinno się nasunąć pytanie: Jak już właściwie wybrałem bohatera to jak z nim pracować, aby harcerze nie przestali go zauważać w drużynie. To już, pozwolicie, będzie może odcinek następny mojej nawiedzonej sagi, bo przecież może być tak, że to co napisałem zupełnie nie interesuje listowiczów.

I na koniec: jeśli ktoś ma problemy, czy pytania związane z bohaterem drużyny i szuka pomocy to zapraszam. Jeśli ktoś z drużyny o specjalności proobronnej lub "czerwonych beretów" chciałby mieć właściwego bohatera drużyny lub skończyły mu się pomysły to zapraszam do KPO - namiar poniżej.

hm. Rafał Bednarczyk  <rafael@mediclub.pl>
Związek Harcerstwa Polskiego
Ruch Programowo - Metodyczny nr 3 Klub "Pikującego Orła"
Drużyn im. 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej i Cichociemnych
Przewodniczący: Rafal Bednarczyk hm
Al. KEN 97/73, 02-722 Warszawa
tel. +48-601-317036, fax +48-22-6441757

[powrót "góra"]


Bohater drużyny

Bohater hufca

Kontakt z ruchem: Rafał Bednarczyk Al. KEN 97/73, 02-777 Warszawa, tel. 0601-317036, fax 022-6441757,
e-mail:
kpo@kpo.neostrada.pl